Zabezpieczanie drewna przed czynnikami niszczącymi.

Zabezpieczanie drewna przed czynnikami niszczącymi.

Drewno podlega przemianom, starzeje się i jest niszczone przez grzyby, owady, bakterie. Rodzaje i rozmiary uszkodzeń zależą od gatunku, rodzaju drewna i od warunków lokalnych, pogodowych w jakich element lub przedmiot się znajduje.

Nieodpowiednie zabezpieczenie budynku z drewna lub materiałów drewnopochodnych, a następnie zaniedbanie okresowych zabiegów konserwacyjnych może spowodować całkowite jego zniszczenie wskutek osłabienia elementów konstrukcyjnych.

Czynniki fizyczne:

Zmiany temperatury i wilgotności.

Suche drewno nie jest tak podatne na uszkodzenia mrozowe jak wypełnione sokami drzewo żyjące. Wilgotność powietrza, wody opadowe, podsiąkanie wilgoci z podłoża niekorzystnie wpływają na drewno.

Czynniki biologiczne:

Owady, grzyby i bakterie, mchy, porosty, rośliny pnące, sinice (gromada organizmów samożywnych, dawniej uznawanych za rośliny, według nowszej taksonomii zaliczanych do królestwa bakterii).

Owady stanowią najliczniejszą grupę zwierzęcych szkodników drewna. Są wśród nich żerujące w drewnie lub tylko w nim zamieszkujące. Dla tej drugiej grupy drewno jest także źródłem pożywienia. Największe szkody powodują larwy owadów, które drążą w drewnie długie chodniki odchodzące od zazwyczaj od niewielkiej niszy wygryzionej przez samice. W naszym klimacie do najważniejszych szkodników należą następujące chrząszcze:

Spuszczel

Kołatek domowy

Miazgowiec

Kołatek uparty

Owady żerujące w drewnie nazywa się szkodnikami technicznymi. Przechodzą one cztery fazy rozwoju. Ze złożonych przez samicę jajeczek wylęgają się larwy, które przekształcają się w poczwarki, a te w postać dorosłą.

Grzyby – stanowią najliczniejszą grupę organizmów roślinnych, rozwijających się w drewnie.

Dzielimy je na dwie grupy:

1. Rozkładające substancję drzewną

2. Powodujące trwałą zmianę drewna

Umownie można je podzielić na trzy grupy

• Grzyby powodujące silny i szybki rozkład materii drzewnej, łatwo opanowują duże powierzchnie; do grupy tej należą: grzyb domowy właściwy (stroczek domowy), grzyb piwniczny (gnilica mózgowata), grzyb domowy biały (porzyca inspektowa) oraz grzyb kopalniany (krowiak łykowaty)
• Grzyby powodujące silny rozkład drewna (rzadziej materiałów drewnopochodnych), występują gniazdowo, wywołując lokane uszkodzenia elementów budowlanych; do tej grupy zalicza się następujące gatunki: grzyb podkładowy (twardziel łukowaty), grzyb słupowy (siatkowiec płotowy)
• Grzyby działające powierzchniowo, rozwijające się tylko w drewnie silnie zawilgoconym; powodują słaby rozkład drewna. Po jego wysuszeniu szybko obumierają.

Do grupy drugiej, tj. zmieniających barwę drewna należą pleśniaki (nazywane potocznie „pleśnią”) oraz sinizny. Grzyby te nie niszczą bezpośrednio drewna, lecz stwarzają dogodne warunki do rozwoju grzybów rozkładających drewno. Grzyby pleśniowe rozwijają się na powierzchni drewna, skąd łatwo je usunąć, natomiast sinizny, objawiające się charakterystycznymi zmianami zabarwienia, atakują całą masę drewna. 

Bakterie: mogą powodować procesy rozkładowe w drewnie i materiałach drewnopochodnych. Jednak ten rodzaj korozji biologicznej przebiega bardzo wolno. Niektóre gatunki bakterii, w odróżnieniu od innych czynników niszczących, mogą wywołać rozkład materii w warunkach beztlenowych.

Podatność drewna różnych gatunków na niszczące działanie grzybów domowych, pleśni, bakterii, owadów jest zróżnicowana.

Najbardziej podatne jest drewno sosnowe, a najmniej podatne jest drewno dębowe.

Szkodliwe działanie pleśni i sinizny polega głównie na zeszpeceniu drewna i stworzenia korzystnych warunków rozwoju innym szkodnikom. Pleśnie ponadto, powodują pogorszenie warunków zdrowotnych w pomieszczeniach, gdyż pobierają z powietrza tlen, wydzielając dwutlenek węgla; swym przykrym zapachem oraz ogromną ilością rozsiewanych zarodników zanieczyszczają powietrze wewnątrz budynków.

Szybkość rozwoju szkodników owadzich zależy od różnych warunków środowiskowych. W niesprzyjających warunkach rozwój ten może zostać zahamowany, ale niektóre owady są zdolne do przetrwania w drewnie nawet kilkanaście lat w oczekiwaniu na optymalne warunki rozwoju.

Podłoże gruntowe

Większość gruntów to rozdrobniona mniej lub bardziej skała. W przestrzeniach pomiędzy ziarnami znajduje się woda, powietrze i cząstki organiczne. Do postawienia fundamentów budynku ważne są: wielkość, zagęszczenie ziaren oraz nasączenie wodą (wilgotność gruntu).

Grunty dzielimy na: piaszczyste, pylaste, ilaste, kamieniste, żwirowe. Najczęściej występują jako różnorodna mieszanina. 

W zależności od powiązania cząstek i ich rozmiaru mamy grunty spoiste (pozlepiane), grunty niespoiste (sypkie). Jeszcze są grunty skaliste (skały), oraz grunty próchniczne (roślinne). 

Grunty spoiste: iły, gliny (czasami z domieszkami), pyły. Pod budowę nadają się w zależności od stopnia zawilgocenia. Bardzo pochłaniają wodę (pęcznieją) nie przepuszczając jej wcale lub tylko częściowo. Podczas wysychania kurczą się i pękają.

W zależności od części ilastych rozróżniamy grunty: mało, średnio, zwięzło, oraz bardzo spoiste. Do mało spoistych zaliczają się grunty: piaski, żwiry, pospółki (materiał sypki lub kawałkowy niesortowany, zbliżony do piasku i żwiru).

Do średnio i zwięzło spoistych należą: gliny piaszczyste, gliny pylaste.

Do bardzo spoistych należą: iły piaszczyste, iły i iły pylaste.

W zależności od stopnia zawilgocenia namokłe grunty gliniaste nie nadają się praktycznie pod budowę. Postawienie budynku na takim gruncie wymaga odpowiedniego zabezpieczenia, jest trudne technicznie a nawet niebezpieczne.


Grunty sypkie w stanie zagęszczonym lub średnio zagęszczonym stanowią zwykle bardzo dobre podłoże pod budynki. Posadowione na takim podłożu budynki osiadają nieznacznie i w krótkim czasie. Najtrudniejsze jest posadowienie na gruntach luźnych. Najmniej przydatne do celów fundamentowych są piaski pylaste zwane kurzawkami, które zachowują się jak płyny. Jeśli znajdą ujście – wypływają ze skarp wykopów lub fundamentów budynku. Co może skutkować uszkodzeniem lub poważną awarią.

Grunty roślinne (próchniczne): powstały w skutek rozkładu roślin. Tworzą tzw. humus. Przed przystąpieniem do robót fundamentowych, należy go przenieść w konkretnie przygotowane miejsce, złożyć w osłoniętej pryzmie. Przez czas budowy chronimy go przed zanieczyszczeniem betonem, lepikami, zaprawami, chemią.  Zawiera kwasy organiczne, zarodniki grzybów domowych, które oddziałują szkodliwie na konstrukcję. Ponadto, ziemia nawet mało urodzajna – stanowi cenne bogactwo. Możemy ją wykorzystać z przeznaczeniem pod przyszły ogródek, trawnik…

Do gruntów roślinnych zaliczamy także torfy, oraz namuły. Podłoża te nie nadają do posadowienia budynku.

Skały: Bardzo dobre podłoże pod budynki, pod warunkiem, że nie jest zwietrzałe.

Przed posadowieniem fundamentów, koniecznie należy usunąć (skuć) części zwietrzałe, zerodowane. Szczeliny wypełnić np. betonem.